معماری

معماری www.nbpars.ir 09128380245

معماری

معماری www.nbpars.ir 09128380245

دانلودپاورپوینت معماری اسلامی مقایسه باغ های ایرانی بافضاههای سبز امروزی

دانلودپاورپوینت معماری اسلامی مقایسه باغ های ایرانی بافضاههای سبز امروزی


تاریخ ایجاد 15/04/2016 12:00:00 ق.ظ    تعدادبرگ: 56   قیمت: 6000 تومان   حجم فایل: 11 kb  تعدادمشاهده  15


 


کلمات کلیدی مرتبط:

دانلود رساله آشنایی با معماری جهان و برخی مصالح مورد استفاده در آنها

دانلود رساله آشنایی با معماری جهان و برخی مصالح مورد استفاده در آنها


تاریخ ایجاد 13/04/2016 12:00:00 ق.ظ    تعدادبرگ: 112   قیمت: 5000 تومان     تعدادمشاهده  9


 فهرست مطالب
منظره هایی از 3 قوس 6
منظره هایی از کتیبه فوقانی از ورودی اورشلیم و دیگر صحنه ها 8
منظره هایی از کتیبه فوقانی از شام آخر و بوسه ی یهودا و دیگر صحنه ها 11
صومعه بندیکتی Saint – Gilleo : سردر جلویی – سه گوشی سردر جلویی با 3 دروازه 13
سه گوشی چپ یا شمالی 14
حاشیه های تزئینی و پارچه آشکار کننده 15
حالات و اشارات برجسته 15
سه گوشی مرکزی 16
سه گوشی راست یا جنوبی 16
شخصیت پردازی کلیسا Ecclasia / 17
آماده سازی برای ورود به اورشلیم 19
ورودی اورشلیم 19
صومعه بندیکتی Saint – Gilleo  : سردر جلویی 21
کتیبه سمت چپ دروازه مرکزی 21
پاداش یهودا 21
پاکسازی معبد (یا مسیح که مبادله کنندگان پول را از معبد می راند) 22
یک صحنه برجسته 23
بالا بردن گدا 24
صومعه بندیکتی Saint – Gilleo : سردر جلویی – کتیبه 24
پیش گویی تکذیب پطرس 25
شستن پای پطرس 26
دستگیری مسیح 27
بریدن گوش Malchus و بوسه یهودا 28
گوشه : 3 سرباز 28
صومعه بندیکتی Saint – Gilleo : سردر جلویی – کتیبه 28
شلاق زنی 29
حمل صلیب توسط simon 30
مجدلیه 31
گوشه : ملاقات حواریون در راه emmauo 33
چپ ترین نقطه : میکاییل در حال رام کردن یک اژدها 34
توماس و جیمز کوچک 36
پشت در چپی با پطرس 36
پشت در راست با جیمز بزرگ و پل 37
جیمز بزرگ 37
پیکرهای 3 و 4 39
صومعه بندیکتی Saint – Gilles : داخل 48
تاریخچه آجر از آغاز تا امروز 49
49
زیگورات چغا زنبیل 49
شوش و تیسفون مراکز معماری جهان باستان 50
مسجد ایا صوفیه در استانبول 52
بخارا و بناهای آجری 52
مقبره امیر منصور سامانی در بخارا 53
معماری مذهبی در قرون وسطی 54
مقبره سلطان محمد خدابنده در سلطانیه 54
عمارت عالی قاپو در میدان نقش جهان اصفهان 55
نقش آجر در معماری نوین 57
قلعۀ زهاک ‌۳۰ قرن ‌مسکونی بود 57
موقعیت قلعۀ ”آژدهاک، زهاک“ 58
قلعه زهاک در آذربایجان شرقی 58
تاریخچۀ بررسی و پیشینۀ قلعه اژدهاک 58
تالار آجری و ملحقات آن 59
بنای آجری چلیپایی شکل و ملحقات آن 60
مجموعه بناهای خشتی و سنگی 61
برج دیده‌بانی مدور با سنگ لاشه و ملات گچ 61
گنبد سلطانیه 64
ساکنان ارگ بم ازدوره ساسانیان کولرداشتند 65
رفتار اجزاء در سازه های آجری 66
حمله سلفاتها : 69
پیوند در دیوارهای باربر 70
ضخامت دیوار در سازه های آجری 71
ارتفاع موثر ستون 71
رعایت اصول ضد زلزله درسازه های آجری 72
فرم بندی ساختمان 73
سوراخ و مجاری در سطح دیوار 74
رعایت فاصله استقرار در و پنجره : 75
ساختمانهای آجری سنتی 77
پی سازی در ساختمانهای آجری 78
اجرای قیر اندود افقی و عمودی در زیر زمین 81
قیر اندود عمودی و حفاظت آن : 82
قیر اندود افقی فوقانی : 83
قیراندود عمودی ازاره : 83
ترسیم قوسها : 85
پوشش قوسهای تزئینی 86
استقرار قالب در بین ستونها آجری ( در دهنه ) 88
پوشش طاق خفته راسته 94
بنایی طاق خفته راسته : 97
پوشش های تزئینی : 97
طاق رومی : 98
چشمه و تویزه در بناهای آجری 100
مبانی طراحی ضد زلزله در بناهای آجری طاقی و چوب پوش 103
کلاف کشی در طاق ضربی و فضاهای تیرپوش 104
ساختمانهای  آجری تیر پوش 105
نعل درگاه چوبی و پالونه سازی 106
تخت سازی زیر قوس های باربر 106
تیر ریزی : 107
پرواز ریزی : 107
سقف توفال و مهارسازی آن 108
اجرای سقف توفال 109
تیر چوبی در نعل درگاه سازی 110
ناودان گذاری افقی در بناهای خشتی و آجری 111
منابع : 112

دستگیری مسیح
این برجسته کاری حفظ شده ، صحنه پر ازدحام و دراماتیک دستگیری مسیح را توصیف می کند. نه تنها یهودا، مسیح را می بوسد ... برای شناسایی او به سربازان بلکه در چپ ، پطرس گوش خدمتکار کاهن بزرگ Malchus  را می برد.
 
بریدن گوش Malchus و بوسه یهودا
 

گوشه : 3 سرباز
این سربازان لابد صحنه ی محاصره مسیح را کامل می کنند. یکی از سربازان ، پشت 2 سرباز دیگر کمتر برجسته است.
      


صومعه بندیکتی Saint – Gilleo : سردر جلویی – کتیبه
صحنه هایی که مسیح را در مقابل pilate ، شلاق میزنند ترسیم می کند و صحنه ی آسیب دیده ی simon که صلیب را حمل می کند.
در چپ ترین نقطه در مرکز تصویر ، که تا حدودی بالای سر ستون دیده می شود، مسیح نزد pilate آورده می شود. Pilate شاهانه در تخت خود نشسته است.
      

شلاق زنی
همه ی نویسندگان 4 انجیل ، به صورت خلاصه درباره ی شلاق زدن مسیح که pontiuo pilate ، حاکم یهودیه دستور به انجام آن داده بود، نوشته اند. مسیح برای بار دوم در این صفحه در این صحنه ی شلاق زنی نشان داده می شود ، در این جا با پشت برهنه و دنده های آشکار 20 سرباز او را شلاق می زنند، بعضی از باقیمانده های شلاق ها ، هنوز در این برجسته کاری قابل مشاهده است. این حالات با حرکت نشان داده شده در سربازان و پیکر درد آلود افتاده بر زمین مسیح واقع گرا هستند.
     
 
حمل صلیب توسط simon
این صحنه ی آسیب دیده توسط stoddard شناسایی شده. همان طور که در 3 انجیل ذکر شده ، مردی به نام simon of cyrene به صحنه می آید در حالیکه مسیح صلیب را به همراه دارد و سربازان او را وادار به حمل صلیب مسیح می کنند.
 
مجدلیه
این صحنه به مریم ، یک فاحشه ی توبه کار که هنگام شام با مسیح و simon وارد می شود ، اشاره دارد. او روغن آورده و به پای مسیح می گرید ، او با موی خود اشک خود را پاک می کند و سپس آنها را می بوسد و با روغن مر، روغن مالی می کند. یهودا ممکن است یکی از پیکرهایی باشد که به او اشاره می کند زمانیکه به دور ریختن روغن اعتراض می کند.
     

سنگ سردر سه گوشی راست با 3 مریم در آرامگاه
این حادثه در هر 4 انجیل ذکر شده. این زنان مقدس ، همراهان مریم مقدس ، به زودی با ادویه و روغن های معطر سر فرار می رسند تا جسد را روغن مالی کنند اما در می یابند که سنگ روی فرار برداشته شده و جسد رفته است. یک فرشته به آنها می گوید.که مسیح برخاسته است. این صحنه ابتدا زنی را نشان می دهد که ادویه می فروشد و دوباره 3 زن را در فرار در حالیکه سربازان به خواب رفته اند و یک فرشته با بالهای بسیار بزرگ که به آنها اخبار را می گوید. جزئیات در این صحنه بازده زنجیری ، شمشیرها و سپرهای سربازان و هوایش تزئین شده لباس فرشته و پرهای استادانه کار شده ی بال ها به خوبی برجسته شده اند.


توصیف مریم ها در حال خرید ادویه همان طور که O Meare شرح می دهد غیر معمول است : «جزئیات Genre پیشخوان ، جدول ها ، ampullae و حتی 2 بازرگان ادویه ، به وضوح با جزئیات نشان داده شده اند تا دقیقاً طبق متن انجیل توصیف شوند ... این شکل نمایان ، یک بیان به طور خاص مناسب از علایق مربوط به داروسازی دسته خیریه دینی است که در Saint – Gilleo مقیم بودند و نقش مهمی در زندگی آن صومعه ایفا کرده اند»
    
      
      


گوشه : ملاقات حواریون در راه emmauo
 

صومعه بندیکتی Saint – Gilleo : سردر جلویی ... اولیا و فرشتگان در سمت چپ دروازه مرکزی
سردر جلویی دارای 12 تن از اولیا (یا حواریون) و 2 فرشته است ... در حدود 2 متر ارتفاع دارد. اگرچه امروزه آنها نتایج نابودی بی مانع به خوبی نتایج آلودگی های جدید را نشان می دهند ، اما در اصل سنگ مرمر سفید بوده اند. دانشمند انواع ادبی را تحلیل کرده اند و درباره ی
تالیف این آثار بزرگ بحث می کنند. Whitney s.stoddard ادعا می کند که 5 پیکر تراش این 14 پیکر قدی را کنده کاری کرده اند و 3 تن از آنها مسئول اکثر کنده کاری ها در سه گوشی ها و کتیبه های روسازی بودند. در متن برجسته مقتدر ترانه ی او، stoddard به دقت کنده کاری سردر جلویی را تحلیل می کند و ویژگی های خاص را به هم ارتباط می دهد.. انواع تاها و پارچه ها ، درجه ی اندام volumetric ، نرمی یا سختی مدل سازی ، استفاده از جزئیات تزئینی، و مشابه آن ... تا کنده کاری های متنوع را به هنرمندان خاص نسبت دهد. کتاب او برای من در شناسایی آثار کنده کاری به خوبی درکی از آنها ارزشمند شده است.
 
چپ ترین نقطه : میکاییل در حال رام کردن یک اژدها
همچون سر اکثر پیکرهای قدی در سردر جلویی ، سر میکائیل ، در مقابل یک سر ستون تزیین نشده قرار دارد. صورت میکاییل با برش های خطی مکرر برای مو و با سوراخ های کنده شده چشم ، ساخته شده. در حالیکه اکثر سرهای پیکرها ، از بین رفته اند ، سر میکاییل شبیه یکی از سرهای به جا مانده است. سر ولی شناسایی نشده را ببینید. این پیکر ، در راست ترین نقطه با گروهی از فرشتگان بزرگ که شیطان را رام می کنند مطابقت می کند.
       

حواریون از چپ درگاه مرکزی : Matthew ، Bartholomew ، توماس و جیمز کوچک
ساختاری بالای هواریون وجود دارد که توسط ستون های مجزایی بزرگ نگه داشته می شود. ستون ها دارای ارتفاع و اندازه و مواد متفاوتی هستند و در تاریخ ساخت نیز فرق می کنند. پشت این ستون ها در قسمت جلو ، پیکرهای بزرگ حواریون و فرشتگان قرار دارند که در اکثر موارد با نیم ستون های مسطح قاب بندی شده اند. یک کتیبه ی زینت شوکت الیهود ، بالای سر 8 حواری و فرشتگان در قسمت جلو قرار دارد.


کلمات کلیدی مرتبط:
دانلود ,پایان ,نامه ,آشنایی ,با معماری ,دانلود ,پایان ,نامه ,معماری ,معماری ,جهان ,مهماری ,منظره هایی , قوس ,منظره هایی ,از کتیبه فوقانی , از ورودی , اورشلیم و , دیگر صحنه ها 8 ,
مقالات مرتبط در این دسته
دانلود پاورپوینت مفاهیم معماری مذهبی
دانلود بررسی هنرهای معمارى ایران در دورهٔ اسلامى
پاورپوینت هنر گچبری
پاورپوینت تجلی معنویت نور در معماری مساجد با تاکید بر مسجد شیخ لطف اله
پاورپوینت تدوین الگوی معماری معاصر با استفاده از هویت معماری اسلامی(پروژه حکمت هنر اسلامی)
پاورپوینت بررسی معماری مقابر
دانلود پاورپوینت مکتب اصفهان در معماری و شهرسازی(پروژه حکمت هنر اسلامی)
دانلود پاورپوینت آب درمعماری (پروژه حکمت هنر اسلامی)
دانلود پاورپوینت بوم آوری در معماری از منظر اسلام (پروژه حکمت هنر اسلامی)
پاورپوینت کاشی و کاشی کاری در معماری
پروژه معماری - پروژه معماری اسلامی ، مدرسه
گنبد در معماری
پاورپوینت بهره گیری از انرژی خورشید در صنعت ساختمان
دانلود مقاله معماری اسلامی
دانلود پاورپوینت باغ های ایرانی و خارجی
پاورپوینت طاق قوس مقرنس
آشنایی با مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان
آشنایی با حسینیه بیگلربیگی
معماری صفویان
پاورپوینت مسجد کبود تبریز

پاورپوینت هویت معماری اسلامی

پاورپوینت هویت معماری اسلامی


تاریخ ایجاد 05/04/2016 12:00:00 ق.ظ    تعدادبرگ: 38 اسلاید   قیمت: 3000 تومان   حجم فایل: 1117 kb  تعدادمشاهده  4


 
 
هویت معماری اسلامی
 
معماری اسلامی برگرفته از زبان قرآن است و عمق و غنای تمدن اسلام را با بهره‌گیری از روح معنویت نشان می‌دهد. این امر به گونه‌ای است که اعتقاد به توحید و ایمان به تعالیم اسلام به عنوان اندیشه زیبایی‌شناسی دین اسلام در معماری اسلامی تجلی می‌یابد.
 
موضوعات مورد بحث:
1.جایگاه ممتاز معماری اسلامی در هنر جهان
2.اصالت و هویت ملموس معماری اسلامی
3.تصویرسازی معنوی در معماری اسلامی
4.معماری اسلامی؛ منعکس کننده ارزشهای تاریخی و تمدنی مسلمانان
5.مساجد و معماری اسلامی
6.محراب7
. صحن8
.مناره9
.گنبد10
.ایوان11
.منبر و مقصوره
12.مدرسه
13.معماری غیر دینی
14.مساجد و معماری اسلامی
15.تزیینات


کلمات کلیدی مرتبط:
هویت معماری اسلامی ,معماری اسلامی ,جایگاه ممتاز , معماری اسلامی ,در هنر جهان ,اصالت و هویت ملموس , معماری اسلامی ,تصویرسازی معنوی ,در معماری اسلامی ,معماری اسلامی ,منعکس کننده ,ارزشهای تاریخی ,و تمدنی مسلمانان ,5.مساجد و معماری اسلامی ,6.محراب7 ,. صحن8 ,.مناره9 ,.گنبد10 ,.ایوان11 ,.منبر و مقصوره,
مقالات مرتبط در این دسته
دانلود پاورپوینت مفاهیم معماری مذهبی
پاورپوینت معماری در جهان اسلام
پروژه مسجد شیخ لطف الله (پروژه درس آشنایی با معماری اسلامی) .ppt &doc
پروژه هنر و معماری اسلامی در ایران و آسیای مرکزی (پروژه درس آشنایی با معماری اسلامی) . doc
پاورپوینت مساجد دوره اسلامی (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت طاق و قوس و گنبد درمعماری اسلامی (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت مدارس (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت مساجد (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت اصول معماری ایرانی (استاد پیرنیا) (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
دانلود تحقیق آشنایی با معماری اسلامی
دانلودپاورپوینت خانه در معماری اسلامی
پاورپوینت هنر گچبری
دانلود پاورپوینت پروژه معماری اسلامی خانه های سنتی ایران، کاربری مسکونی
پاورپوینت بررسی معماری اسلامی
پاورپوینت بررسی و نقد سنّت گرایان معاصر در زمینه هنر و معماری اسلامی
پاورپوینت بررسی کارکرد کالبدی معنا در نقاشی و معماری اسلامی
پاورپوینت حکمت هنر اسلامی پروژه تدوین الگوی معماری معاصر با استفاده از هویت معماری اسلامی
پاورپوینت بررسی مقرنس و جایگاه آن در معماری اسلامی
پاورپوینت بررسی نقش دین و سنت در معماری اسلامی(پروژه حکمت هنر اسلامی)
بیان نمادین در تزیینات معماری اسلامی

پاورپوینت مسجد جلوه گاه هنر اسلامی

پاورپوینت مسجد جلوه گاه هنر اسلامی


تاریخ ایجاد 02/04/2016 12:00:00 ق.ظ    تعدادبرگ: 30 اسلاید   قیمت: 6000 تومان     تعدادمشاهده  2


بخشی از مطلب
در قلمرو اسلام، همه هنرها به خدمت مسجد به کار رفته و از این راه جلال و سرفرازی یافته است . هنر معماری اسلامی، مثل بیشتر معماریهای عصر ایمان، تقریبا" یک هنر دینی صرف بود. خانه ها برای آن ساخته می شد که انسان زندگی کوتاه و ناچیز خود را در آن جا بگذراند، ولی خانه های خدا ـ دست کم از درون ـ نمونه زیبایی جاوید بود. برای مسلمانان فقیر و پرهیزکار، همین بس بود که مسجد زیبا باشد. مال و کوشش وی به بنای آن صرف می شد، همه هنر و صنعت خود را در آنجا به کار می برد و مسجد را چون قالیچه ای پیش کش خدا می کرد و همه مردم می توانستند از این زیبایی و شکوه بهره ور شوند. معمولا" مسجد را نزدیک بازار شهر می ساختند که از همه طرف بتوان آسان بدانجا رسید.
 
بنای مسجد در میان معماری اسلامی، اهمیت فوق العاده ای دارد زیرا مسجد به عنوان عبادتگاه و مجمع و محل حل وفصل بسیاری از اختلافات و نیز برگزاری بسیاری از مراسم، همواره مورد توجه و احترام بود. صنعتگران و هنرمندان می کوشیدند تا با همه مهارت و کاردانی خود در ایجاد استحکام و زیبایی و فضای معنوی آن نقشی داشته باشند و در واقع، "مسجد مجموعه ای است از هنرهای گوناگون " که بر روی هم، فضا و مکان خاصی را پدید آورده اند. فضا و مکانی که برای ایجاد رابطه میان خدا و خلق متناسب باشد و در عین شکوه و جلال ، آراستگی و تزیین آن ذهن انسان را به جای توجه به خداوند به خود مشغول ندارد.
 
بنابراین، از آنجایی که در سرزمینهای اسلامی، مسجد پایگاه اجتماعی مسلمانان و پناهگاهی برای زندگی پرآشوب شهر به شمار می آمد، به تزیین آن توجه خاص شده است و می توان گفت اولین جایگاه تجلی هنر اسلامی، مسجد بوده است.
 
اما مساجد اولیه اسلام، بسیار ساده و محقر بنا می شدند. در حقیقت هدف مسجد نقشه آن را معین کرده بود، یک صحن دار در یک طرف صحن که پناهگاه و سایبان و محل درس بود. در قسمتی از صحن، رو به مکه ، بنای اصلی مسجد برپا می شد که محوطه ای مسقف و محصور و مربع بود و نمازگزاران در آن جا به صفهای بلند رو به قبله می ایستادند. گاهی بالای این بنا، گنبدی بود که ـ تقریبا" همیشه از آجر ساخته می شد. اولین بناهایی که به این طریق ساخته شد بسیار کوچک و ساده بود و از دیوار گلی و چند تنه درخت خرما تشکیل می شد ولی به زودی احتیاج به داشتن بناهایی مستحکم و پابرجا احساس گردید.
مساجد جامع
 
مسجد جامع در هر شهر بزرگترین پایگاه دین اسلام و مهمترین محل تجمع ، اعلام و انتشار اخبار و اعلامیه های دولتی و مرکز فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و مکان شروع و مسیر جنبشهای مردمی است . به همین دلیل، مسجد مرکز ثقل بنای شهرهای اسلامی است و معماری آن متناسب با شرایط اقلیمی، مصالح در دسترس و تحت تأثیر سنن و دیگر خصوصیات محلی شهروندان یا ساکنان هرمنطقه شکل گرفته است . در حقیقت، مسجد شخصیت اجتماعی و مردمی خود را از اسلام، و مشخصات معماری و ساختمانی خویش را از تمدن بومی هر ناحیه گرفته است .
 
لازم به ذکر است که معماری اسلام در حالی شروع به کار کرد که فاقد هرگونه علم و اطلاع و سابقه باستانی در هنر معماری بود. به عبارت بهتر، کار را بادست خالی شروع کرد. بنابراین، هر چه از عوامل و مصالح معماری در اطراف خود یافت به کار برد، بدون آنکه نظری نسبت به انتخاب آنها داشته باشد.
 
در مرحله اول، تمام عناصر معماری سوری، رومی، بیزانس و ایرانی را مورد استفاده قرار داد و بدون آنکه یکی را بر دیگری برتری نهد به کار برد. در آغاز کار، فقط فرمان می داد و سفارش می کرد. اما کمی بعد، در راه تربیت و تکامل پیشرفت کرد و طولی نکشید که در آنچه از دیگران تقلید کرده بود تجدید نظر نمود؛ آنهایی را که با طبیعت و مقتضیات او هماهنگی نداشت و بیگانه می نمود و یا با سلیقه اش سازش نداشت، حذف نمود. در واقع معمار شد نه سازنده و چون عامل اصلی در معماری نیز، بیش از هر چیز وجود معمار است و اصل مهم در هنر معماری یک ملت هم، روح اجتماعی آن ملت است بنابراین عمیقترین نوع وحدت زندگی و مفهوم جامعه در مسجد تمرکز یافته است و از طرفی، برای مسلمان خداپرست ـ چه تنها باشد و چه غرق در جماعت ـ ساختمان مسجد طوری است که راز و نیاز وی را با معبود آسان می کند. تناوب بی کران قوسها و ستونها، فضای پیوسته را چنان به تکه های همسان بخش می کند که ایجاد آن حالت معنوی خاص را آسان می سازد. ضمنا" آرایش درون بنا نیز در به وجود آوردن حالت مزبور سخت مؤثر می نماید.
 
در تزیین و آرایش بناهای اسلامی، این خصیصه هست که بیننده را به جنب و جوش و عمل وانمی دارد، و بر عکس در ذهن وی زمینه ای برای کشف و شهود و درون بینی مهیا می کند. تزیینات بناهای اسلامی یا الوان می نمایند و یا روی آن ها کنده کاریهای کم ژرفا، نمودار می شود و در هر حال تمام بخشهای پوشش بنا را می پوشاند و کلیت و تمامیتی ذاتی بدان می بخشد که مستقل از ساختمان خود مسجد است. این آرایش و تزیینات دل انگیز، زیبا و متنوع ، فضای داخل مسجد را پوشش داده و به نوعی در تمام اجزای تشکیل دهنده معماری مسجد به کار برده شده است. موزاییک و کاشیهای براق برای کف مسجد و تزیین محراب و دیوارها، شیشه های رنگارنگ برای پنجره و قندیلها، قالی و قالیچه های گرانبها برای آرایه صحن بکار می رفت. از اره ها و دیواره ها با مرمر زیبای الوان و طاق نمای محراب و کتیبه ها را با نوشته ها می آراستند. منبر از چوب بود و در ساختن و آراستن آن با عاج منبت و آبنوس، دقت فراوان به کار می بردند. نزدیکترین منبر، چهارپایه ای بود که یک نسخه از کتاب خدا را ـ که طبعا" نمونه ای از خوش نویسی و ظرافت هنری بود ـ بر آن نهاده بودند. نمودار قبله طاق نمایی بود که در داخل دیوار ساخته بودند. صنعتگران و هنرمندان ، همه کوشش خود را در تزیین محراب به کار می بردند، محراب را با کاشی و موزاییک و تصویر گل و بوته و نقشهای برجسته و طراحیهای زیبا، از معرق، گچ، مرمر، سفال و کاشی، مزین می کردند.
 
دیگر امتیاز مسجد وجود مناره است. مناره، به عنوان برج دیده بانی مؤذن، بیشتر تحت تأثیر برجهای قدیمی آتشکده ها ساخته شد. در ایران ، این مناره بیشتر به شکل استوانه بود، اما مسلمانان آفریقا طرح مناره های چهارگوش را که شاید از فار اسکندریه اقتباس کرده اند به شکل خاص خود برپا داشتند. در دوران اول، مناره ساده وبی پیرایه بود و دقت بنا و ارتفاع آن در قرون بعد بیشتر شد، بالکنهای کوچک ظریف، قوسها، کاشی کاری و مقرنسهایی بدان افزودند.
 
هیچ ماده ای در قبال هنرمند مسلمان سخت نبود؛ چوب، فلز، آجر، گچ، سنگ، سفال، کاشی و شیشه را برای تعبیر اشکال و صور هنری خویش، که هیچ هنری حتی هنر چینی به پایه آن نرسیده بود، به کار بردند در قلمرو اسلام، همه هنرها در خدمت معماری قرار داشت حتی مجسمه ساز که از بیم تجدید بت پرستی از تراشیدن مجسمه ممنوع بود، کوشش خود را در راه ایجاد نقوش برجسته به کار انداخت و از تراش سنگ و گچبری اشکال فراوانی به وجود آورد یاهنر نقاشی که در ابتدا تا حدودی مکروه بود، به گونه ای توسط هنرمند نقاشی در گچبریها و کاشیکاریها و طراحیهای مسجد، به کار برده شد. منع صورت سازی و هیکل تراشی ، باعث شد که در مسجد اسلامی تنها به نقوش و طرح و گردش خطوط برکاشیها اکتفا شود از دیدگاه یک هنرمند مسلمان یا هنرمندی در جهان اسلام و یا پیشه وری که بر آن بود تا سطحی را تزیین کند، پیچاپیچی هندسی، بی گمان عقلانی ترین راه شمرده می شد. زیرا این نقش اشاره بسیار آشکاری است بر این اندیشه که یگانگی الهی یا وحدت الوهیت، زمینه و پایه گوناگونیهای بی کران جهان است . می دانیم که هچ نماد و مظهری مانند نور، به وحدت الهی نزدیک نیست بدین جهت است که هنرمندان اسلامی می کوشند تا در آن چه می آفرینند، از این عامل به منتهای حد ممکن بهره گیری کنند. برای رسیدن به چنین هدفی است که هنرمند، سطحهای درونی مسجدها یا کاخها و گاه نمای آن ها را نیز با کاشی می پوشاند. این پوشش ، غالبا" به بخشهای زیرین دیوارها منحصر می گردد تا پنداری درشتی و ضخامت آن ها را بزداید. برای همین منظور است که هنرمند، سطحهای دیگر را هم با نقشهای برجسته و مشبک می آراید تا از نور استفاده کرده باشد.
 
همچنین ، کتیبه های منقش که بر روی دیوار درونی جایگاه نماز قرار دارد و یا دور محراب را فرا گرفته است، شخص مؤذن را نه تنها به یاد معنای کلمات آن می اندازد، بلکه او را متوجه وزن(ریتم) اشکال و صور روحانی آن و فیضان با جلال و قدرت وحی الهی نیز می کند. در حقیقت اسلام به محیط انسان و مخصوصا" معماری، یک جنبه اعتدال و متانت و روشنی عقلانی می بخشد و بدین نحو، انسان را خاطر نشان می سازد که همه چیز اثر حقیقت الهی است .
 
معماری اسلامی از تمام هنرهای تزیینی کمک گرفت و در عربستان، فلسطین ، شام ، بین النهرین ، ایران، ماوراءالنهر، هند، مصر، تونس، سیسیل، مراکش و اسپانیا مسجدها به پا شد که قوت و استحکام برون و زیبایی و ظرافت درون را با هم داشت. از آن جمله بود: مسجدهای مدینه، مکه و جامع بیت المقدس، دمشق ، کوفه، بصره ، شیراز، نیشابور، سامرا، ابن طولون، و ازهر و دیگر مساجد که در این دوران اولیه ساخته شد و بسیاری از آنها در اثر مرور زمان از بین رفته اند. همین قدر کافی است یادآوری کنیم که " مقدسی " درباره ایران از مسجدهایی یاد می کند که در شکوه از مسجد مدینه و دمشق کم نبوده اند. به گفته او مسجد نیشابور، باستونهای مرمر و صفحات طلا و دیوارهایی که نقوش فرو رفته داشت، از عجایب روزگار بود و در همه خراسان و سیستان، مانند مسجد هرات نبوده است. از مطالعه گچبریها، ستونهاو سرستونها که از محراب مسجد نایین برجاست و نیز از مناره زیبای مسجد تاریخانه دامغان، تصور مبهمی از زیبایی و جلال معماری اوایل اسلام در ایران می توان داشت .
 
سخن آخر اینکه، اسلام توانست بر روی خرابه های تمدن قدیم و به کمک همان باقی مانده، تمدن جدید را بنا نماید به طوری که در زمان خلفای عباسی ، در اثر نفوذ تمدن ایرانی و یونانی، تمدن اسلامی به اوج ترقی رسید و پس از تسلط اعراب بر اسپانیا، تمدن اسلامی کم کم اروپای غربی را فراگرفت و فرمانروایان مسلمان همین که قدرت پیدا کردند، شروع به افراشتن مساجد و کاخهایی با عظمت کردند تا نشانه هایی از توانایی و توانگری خویش رابر عالمیان بنمایانند و در این راه همت بر آن گماشتند تا آثاری به مراتب بزرگتر و باشکوهتر از ساختمانهای دوره پیش از اسلام به وجود آورند. بیشتر این نخستین معماری های اسلامی در کشاکش ایام، تغییر ماهیت یافته و صورت اصلی خود را از دست داده است. چنانکه از نقشه کلی و تزیینات آن ها بر می آید سازندگان این بناها استادکاران مصری، شامی، ایرانی و حتی بیزانسی بوده اند. و عادت بر آن می داشتند که شیوه های محلی خود را در ساختن آن مساجد به کار برند. اما از اوایل قرن دوم هـ. ق به بعد است که مشاهده می کنیم سنتی مشخص از هنر اسلامی تکوین یافته و رو به تکامل گذارده است. شایان توجه است که تعداد قابل ملاحظه ای از ممتازترین نمونه های هنر تزیینی مسلمانان ، به ویژه پارچه های ابریشمی و سنگهای قیمتی و عاجهای کنده کاری شده و نیز ظروف شیشه ای و اشیای فلزی بسیار در کاخها و کلیساهای اروپای غربی حفظ گردیده است. این نفایس هنری که از راه تجارت و هدایای شخصی یا به عنوان غنیمت جنگی ، در طول نبردهای صلیبی به خاک اروپا انتقال یافته بود، درسراسر قرون وسطی به عنوان نمونه های دل انگیزی از ذوق و تخیل استادانه گردآوری می شد و چه بسیار مورد تقلید هنرمندان مغرب زمین قرار گرفت .
 
در هنر تزیینی اسلام باید گفت گه اسلام در واقع میراث تزیینی بسیاری از ملل را جذب کرده است و آنها را بدون شک یکنواخت ساخته و به کلی ترین جنبه خود تقلید کرده است، لیکن در عین حال شاید بتوان گفت آن ها را یک نوع وضوح عقلی بخشیده است .
 
همان طوری که گفته شد، هنرمندان اسلامی جلوه های نبوغ خود را بیشتر در معماری و هنرهای ظریف آشکار ساخته اند. معماری مسجد سازی به گونه ای خاص تحول یافت و آنچه از نظر مسلمانان هنرمند جلوه می کرد این بود که سطح خارجی و داخلی بنای مساجد، تماما" پوشیده باشند. این پوشش که عالی ترین جلوه های آن، صنعت کاشیکاری و گچبری است، دارای طرحی یکنواخت و بدون تضاد است ؛ یعنی همه جا، مجموعه کار و آهنگ ملایم رنگها وطرحها مورد نظر است، نه یک موضوع به خصوص .
 
هر کس با هنر و معماری اسلامی آشنا باشد، به این مطلب توجه خواهد کرد که ریاضیات در اشکال هنرها نقش داشته است و یکی از ویژگیهای هنری اسلام، وجود نقشهای هندسی است که در بیشتر هنرها جلوه گری می کنند. درنقشهای هندسی اسلامی ، فضای پر و خالی شده و طرح زمینه آن، همه ارزش برابر دارند و با هم متوازن هستند و همان گونه هم توجه بیننده، هرگز دریک نقطه از عوامل زینتی متوقف نمی شود.
 
شکلهای پیچاپیچ اسلامی معمولا" ازیک یا چند شکل منتظم پرداخته می شوند که در انحناها و دوایر می افتند و به نقش ستارگان چند پر در می آیند و این بدان معنااست، که تناسبات وابسته به یک نقش درسطح گسترش طرح تکرار می شود. طرحهای گوناگون از نوع مشابه ـ چه بسا ـ در هم فرو بروند و شبکه ای از خطوط بسازند که مستمرا" ادامه یابند و چند کانون یا مرکز بسازند. این پیچاپیچ هندسی، بی تردید عقلانی ترین شیوه کار بوده است. زیرا که این نقش، اشاره بسیار آشکاری بر اندیشه یگانگی در ورای همه مظاهر است . و سرانجام اینکه سیر و سیاحت در جهان پر نقش و نگار تزیینات مسجدها و ساختمان خود بنای مساجد، بیننده را در عوامل روحانی غرق می نماید و پیچ و خم نقوش، ایمان به وحدت خداوند را در دل وی راسخ می سازد.


کلمات کلیدی مرتبط:
بخشی از مطلب ,در قلمرو اسلام، همه هنرها به خدمت مسجد به کار رفته و از این راه جلال و سرفرازی یافته است . هنر معماری اسلامی، مثل بیشتر معماریهای عصر ایمان، تقریبا" یک هنر دینی صرف بود. خانه ها برای آن ساخته می شد که انسان زندگی کوتاه و ناچیز خود را در آن جا بگذراند، ولی خانه های خدا ـ دست کم از درون ,
مقالات مرتبط در این دسته
پاورپوینت تاریخچه کاشی در ایران
معماری اسلامی
پاورپوینت بررسی چفد
پاورپوینت بررسی نقوش اسلیمی
پاورپوینت بررسی معماری مساجد و ابنیه در عصر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم
پاورپوینت راز گره‌های هندسی اسلامی
پاورپوینت بررسی تاریخچه مناره در معماری اسلامی
پاورپوینت بررسی گنبد ایرانی و جایگاه آن در معماری اسلامی
پاورپوینت بررسی مشخصات بنیادین معماری اسلامی ـ ایرانی
پاورپوینت بررسی معماری مسجد جامع یزد، شاهکار معماری اسلامی با ایوان رفیع
پاورپوینت بررسی معنای رویکرد به آزادی در معماری اسلامی ـ ایرانی
پاورپوینت بررسی سیر تاریخی بناهای حرم حضرت معصومه(س)
پاورپوینت بررسی مفهوم معماری اسلامی
پاورپوینت بررسی معماری مکروه در معماری اسلامی
پاورپوینت بررسی اصول معماری ایرانی اسلامی
پاورپوینت بررسی لزوم وجود آب در اماکن مقدس
پاورپوینت بررسی معماری سامانیان
پاورپوینت بررسی گرافیک در معماری اسلامی
پاورپوینت مسجد دانشگاه مطالعات اسلامی قطر -مسجدی با معماری نوین
پاورپوینت هنر کاشیکاری اسلامی در قم

پاورپوینت راز گره‌های هندسی اسلامی

پاورپوینت راز گره‌های هندسی اسلامی


تاریخ ایجاد 31/03/2016 12:00:00 ق.ظ    تعدادبرگ: 50 اسلاید   قیمت: 9000 تومان     تعدادمشاهده  14


بخشی از مطلب
 
کسانی که در ایران به­دنیا آمده­اند و در ایران زندگی کرده­اند امکان ندارد که گره­ها را در بناهای مختلف ندیده­باشند. پس احتمالا همه­ی شما گره­ها را دیده­اید و با آن آشنایی بصری دارید. گره­ها، الگوهای هندسی بسیار پیچیده­ای هستند که در هم­دیگر گره خورده‌اند و یک بستر را می­پوشانند. معمولا ما در برخورد اول با گره­های هندسی، گیج می‌شویم ولی وقتی دقیق تر می­شویم و با دقت به آن­ها نگاه می­کنیم می­بینیم که در گره در پشت خود، منطق هندسی مشخصی دارد. اگر ما در نگاه‌مان به گره­ها دقت بیش­تری به­خرج دهیم، شکل­‌های منظم و منتظمی در آن می­یابیم. مثلا در نمونه‌ای که در مسجد جامع اصفهان در اوج تبحر یک روزن به­وسیله­ی یک گره، که از دل یک قطعه سنگ یک‌پارچه درآمده است یا نمونه‌هایی از گره با استفاده از کاشی معرق و ... در همان مسجد به خوبی این عناصر منتظم و هندسی تشخیص داده‌ می‌شوند.
حال با هم چند نمونه از کاربرد گره‌ها را در سنت هنر و معماری اسلامی ببینیم. بر روی در ورودی مسجد جامع یزد می­بینید که الگوی پیجیده گره‌ای چوبی کار شده است. در طبقه دوم خانه­ی عامری­ها در کاشان، از گره چوبی به­عنوان یک حفاظ یا نرده به عنوان یکی از اجزای معماری استفاده کرده‌اند. در سقف مسجد جامع اصفهان، تکنیک اجرای کار استفاده از گچ برای ایجاد گره است. این سقف به عنوان سقف کاذب کاربرد دارد و سازه را از داخل می­پوشاند. نمونه‌های پارچه‌ای متعددی هست. مثلا پارچه‌ای هست از قرون ابتدایی اسلامی اسپانیا که اکنون در موزه بریتانیا نگه‌داری می‌شود و اثر گره­ای روی پاچه طراحی شده­است.  در مینیاتورها هم شاهد حضور گره‌ها به عنوان الگوهای هندسی پرکننده سطوح هستیم. به این صورت می‌بینیم که  گره و گره­سازی فقط به معماری اختصاص نداشته­است و در تمام هنرهای گذشته ما شاهد گره هستیم. در طراحی خطوط و یا مثلا جلدسازی کتب مقدسه. در طراحی پوشش سطوح مبلمان‌ها و ظروف و .... در سده‌های ایتدایی و میانی قرون اسلامی گره‌‌ها کاربرد داشته‌اند. کاربرد گره‌ها در معماری به طور ویژه‌تر نیز بوده است. استفاده از گره در جداره­ی داخلی یک گنبد مانند گنبد جامع یزد یا مسجد جامع ساوه و در واقع روی سطوح منحنی که برخلاف کارهای متعارف که با هم دیدیم بسیار پیچیده‌تر است. یا استفاده از آن روی سطوح بیرونی گنبدها مانند گنبد شاه‌ نعمت‌الله ولی در ماهان کرمان. تمام مواردی که با هم دیدیم، نمونه­هایی بود که در سنت معماری و سنت هنرهای اسلامی شاهد آن بودیم. باید بگویم که گره و گره‌سازی فقط مخصوص گذشته نیست. درحال حاضر هم کاربرد دارد و با آن کارهای زیادی انجام می­شود.
 
این تصویر را ببینید. به نظر شما این کار در کجا است؟ حدس بزنید.
 
این اثر ساختمان مرکزی قبرستان مسلمانان در آمستردام هلند است. کاری بسیار جدید است که در سال 2011 ساخته شده است. الگویی که در این کار استفاده کرده­اند، الگوی گره اسلامی است. این الگو از سرزمین­های اسلامی گرفته شده­است.کیفیت ساخت آن به عنوان یک اثر معاصر و در یک کشور غیراسلامی قابل توجه است. البته ساختمان هم با موضوع اسلام بی­ارتباط نیست. این کار بسیار دقیق است. با تکنولوژی­ای که امروزه در غرب هست به راحتی می­توان این کار را درست کرد و قطعات را در کنار یک­دیگر چید و یک الگو را شکل داد. نمونه­های جدید دیگری نیز از کاربرد گره‌های اسلامی در دوران معاصر وجود دارد. مثلا در برجی که توسط معماری فرانسوی در دوحه قطر ساخته شده است، تمامی بدنه­ی برج براساس یک نوع الگوی گره، پوشش داده شده­است. در این کار چندین لایه می­بینیم که در کنار هم قرار گرفته‌اند. چند الگوی ساده­ی گره اسلامی است که با مقیاس­های متفاوت در جداره­ی این بنا اجرا شده­است. 
 
ساختمانی دیگر در استرالیا‌ست. یک ایستگاه قطار که در طراحی آن از یک الگوی گره در کل سطح بنا استفاده شده­است. اگر این کار را ما در تهران می­ساختیم به این متهم می­شدیم که قدیمی و واپس‌گرا هستیم و از گره بدون هیچ­گونه ابتکار و خلاقیتی در روی سطح بنایی استفاده کرده­ایم که هیچ ربطی به هم ندارند. احتمالا هم آن­قدر به کار توهین می­شد که دیگر جرأت نداشتیم که بگوییم این کار برای ما است. اما می­بینید که در غرب به سادگی گره را روی بدنه انداخته است و برای ایجاد پنجره نیز بعضی از قطعات گره را خارج کرده است. اثر دیگر مثلا یک قبرستان مسلمان­ها در اتریش است. دوباره می­بینیم که روی یکی از جداره­ها گره کار کرده­است که این گره به صورت فیلتری نوری عمل می‌کند که به داخل مجموعه می­رود. امروزه استفاده از گره، کاربرد فراوانی در صنعت و طراحی معماری و هم‌چنین طراحی غیر معماری دارد. مثلا در اثر مشهور مرکز عرب در پاریس به طراحی معمار مشهور فرانسوی ژان نوول با تکنولوژی منحصربه­فرد مکانیکی روبه‌رو هستیم که با استفاده از الگوی گره بسیار ساده‌ای که با یک سیستم مکانیکی باز و بسته می‌شود، نور را به داخل فضا می­آورد یا از ورود آن ممانعت می­کند.
تمام حرف­هایی که در حال حاضر زدم  برای این است که مشخص شود گره­ها کاربرد دارند. گره چیزی نیست که فقط برای گذشته باشد و در حال حاضر تمام شده و دیگر اثری از آن باقی نمانده باشد.
 
امروزه گره­ها فقط بر روی جداره‌های معماری استفاده نمی­شوند بلکه در کف­سازی­ها و به صورت ساده، اجرا می‌شوند می­پوشانند. در غرفه‌سازی و یا در اینستالیشن­های ساده و پیچیده نیز از گره استفاده می­کنند. در طراحی صنعتی هم از گره‌سازی برای پوشش سطوح استفاده می­شود. مثلا سطح پنج­پایه­ای که می­بینید با یک گره پوشانده شده است، در مجسمه­سازی و طرح­های آن­ها نیز از گره استفاده می­شود. بعضی از قطعات را از هم خالی می­کنیم یا به هم می­افزاییم. یا این­که در کارهای گرافیکی هم گره کاربرد دارد. در طراحی دیجیتال هم وارد شده است و به وسیله­ی الگوهای الگوریتمیک سطوحی را می­پوشانند و آن­ها را کنار هم می­گذارند. تمام حرف­هایی که در حال حاضر زدم  برای این است که مشخص شود گره­ها کاربرد دارند. گره چیزی نیست که فقط برای گذشته باشد و در حال حاضر تمام شده و دیگر اثری از آن باقی نمانده باشد. در حال حاضر در فضاهای داخلی هم خیلی از گره استفاده می­شود. البته بعضی از الگوهای هندسی که خیلی هم نمی­توان به­خاطر تناسبات‌شان به آن­ها گره گفت و  از اجزای هندسی خالی هستند، می­بینیم که در فضاسازی شهری کاربرد دارند. در بعضی موارد هم استفاده از گره آن­قدر زیاد می­شود که کاری بسیار شلوغ و آزاردهنده را به مخاطب ارائه می­دهد. تمام بحث­های تا به این جا، برای این بود که بگوییم که امروزه گره­ها چه کارهایی انجام می­دهند و چه­طور از آن­ها استفاده می­کنیم.
 
گره­ها الگوهای هندسی پیچیده­ای هستند که در کنار هم­دیگر قرار می­گیرند و سطوح را پر می­کنند. نکته­ای که در سنت گره­سازی از گره­ها مطرح است این است که گره­ها را به عنوان شطرنج معماران می­دانند. زیرا هر معماری که خیلی متبحر شود و بر کارش مسلط باشد دست به طراحی گره می­زند. برای همین گره کار ساده­ای نیست که هرکسی بتواند آن را خلق کند. برای همین در سنت به گره و گره­سازی شطرنج معماران می­گویند.
 
گره­ها الگوهای هندسی پیچیده­ای هستند که در کنار هم­دیگر قرار می­گیرند و سطوح را پر می­کنند. نکته­ای که در سنت گره­سازی از گره­ها مطرح است این است که گره­ها را به عنوان شطرنج معماران می­دانند. زیرا هر معماری که خیلی متبحر شود و بر کارش مسلط باشد دست به طراحی گره می­زند. برای همین گره کار ساده­ای نیست که هرکسی بتواند آن را خلق کند. برای همین در سنت به گره و گره­سازی شطرنج معماران می­گویند. اما بعد از ورود مستشرقین به سرزمین­های اسلامی و پیدا کردن آثار و گنجینه­های این ممالک، آن­ها در تلاش بودند تا راز گره­ها را کشف کنند. چون ما در سنت معماری و هنر خودمان نداریم که هنرمندان آثار خود را ثبت کنند یا به توضیحاتی درباره­ی کارشان بپردازند که چه روشی را طی کرده­اند و نتیجتا به چه­چیزی رسیده­اند. چون این منابع موجود نبوده­است و پیش­زمینه­ی ذهنی­ای برای مستشرقین وجود نداشته­است، این افراد تلاش می­کردند که راز گره را خودشان کشف کنند. برای همین شروع به جمع آوری آثار کردند و بعد نیز به حدس زدن روش طراحی گره­ها پرداختند. نکاتی وجود دارد که حرف­های من  را تایید می­کند.
یکی از منابعی که مستشرقین در آثار جدیدشان به عنوان منبع روی آن خیلی تاکید می­کنند، طومار توب‌قاپو است که در زمان معاصر در استانبول کشف شد و هم‌اکنون هم در موزه آن‌جا نگه‌داری می‌شود. بیش­تر رفرنس­های آثار آن­ها به این طومار توپ‌قاپو بازمی­گردد. اما ما در کشورمان منابعی داریم که خیلی به ما در کشف راز و نحوه­ی ترسیم گره­ها کمک می­کند.
 
این افراد می­دیدند که منبعی وجود ندارد و خیلی هم نمی­توانستند به فرهنگ مناطق دسترسی داشته باشند و به صورت مستقیم با آن برخورد کنند به همین دلیل، خیلی منابعی پیدا نمی­کردند و اگر هم چیزی پیدا می­کردند نمی­توانستند با آن رابطه‌ی خوبی برقرار کنند. یکی از منابعی که مستشرقین در آثار جدیدشان به عنوان منبع روی آن خیلی تاکید می­کنند، طومار توب‌قاپو است که در زمان معاصر در استانبول کشف شد و هم‌اکنون هم در موزه آن‌جا نگه‌داری می‌شود. بیش­تر رفرنس­های آثار آن­ها به این طومار توپ‌قاپو بازمی­گردد. اما ما در کشورمان منابعی داریم که خیلی به ما در کشف راز و نحوه­ی ترسیم گره­ها کمک می­کند. کتابی به نام احیای هنرهای از یاد رفته به روایت استاد حسین لرزاده، یکی از استاد معمارانی که فوت کرده­اند ولی آثار ایشان منتشر شده است. کتاب دیگری که در تصویر می­بینید کتابی بسیار قدیمی از ابوالوفا محمد بوزجانی است. در قرن نهم پیوستی به این کتاب اضافه شده که در این پیوست روش ترسیم بعضی از گره­ها توضیح داده شده­است. به غیر از این دو کتاب، آثاری از استاد­معماران داریم که گره­ها را ترسیم کرده­اند. مانند استاد ماهرالنقش یا استاد اصغر شعرباف. این افراد هم کتاب­ها و آثاری را تالیف کرده­اند که به عنوان اسنادی برای ترسیم گره به حساب می­آیند.
 
 
 
در کنار این منابع در سال­های اخیر، منظورم از سال­های اخیر ده-بیست سال اخیر است، در غرب هم تلاش­های بسیاری برای کشف روش ترسیم گره و این­که بتوانیم راز گره­ها را بیابیم تالیف شده است. ما با مجموعه­ای از پژوهش­ها روبه­رو هستیم. مثل پژوهش­های هانکین، گرامبوام و شپرد و پژوهش سعید و پارمان که این آخری به فارسی هم ترجمه شده­است و در دست­رس همه قرار دارد. با تلاش­هایی که در غرب هست و روش­هایی که توضیح داده­اند هم اکنون ما می­توانیم روش ترسیم بعضی از گره­ها را توضیح دهیم. همین­طور که در سمت چپ تصویر می­بینید، این گره با روش جدید طراحی شده­است و این گره در کتاب­ها و آثار غربی­ها پیدا می­کنید و گره سمت راست به روش سنتی استادمعماران ایران ترسیم شده­است. در نگاه اول تفاوت بین این دو گره احساس نمی­شود. ولی وقتی دقیق­تر می­شویم و روش­ها را باهم مقایسه می­کنیم می­بینیم که این دو تفاوت‌های ریشه‌ای با هم دارند. تفاوت این دو به زعم ما این نکته است که در روش سنتی توجه، بیشتر روی بستر گره­ای است که در آن زمینه رسم می­شود در حالی‌‌که عدم توجه به بستر در روش­های جدید و نوین مشهود است. برای اثبات به بررسی این حرف می­پردازیم که گره­های سنتی چگونه ترسیم می­شده و گره­های جدید چه­طور ترسیم می­شود. این تفاوت را قرار است با هم­دیگر پیدا کنیم.
در روش سنتی می­گویند که گره­ها از ترکیب مجموعه­ای از آلات گره ساخته می­شود. این آلات شناخته شده هستند و هرکدام از این آلات برای خود اسم و عنوانی دارد. روش ترسیم‌شان هم مشخص است. ما برای شناختن گره سنتی ابتدا باید آلات گره سنتی را بشناسیم.
 
در روش سنتی می­گویند که گره­ها از ترکیب مجموعه­ای از آلات گره ساخته می­شود. این آلات شناخته شده هستند و هرکدام از این آلات برای خود اسم و عنوانی دارد. روش ترسیم‌شان هم مشخص است. ما برای شناختن گره سنتی ابتدا باید آلات گره سنتی را بشناسیم. به­طور کلی در سنت گره­ها را به سه دسته­ی تند، کند و شل تقسیم می­کنند. هر گره­ای از ترکیب این سه دسته حاصل می­شود. مثلا ما می­توانیم گره کند و شل داشته باشیم. یا گره­ای می­تواند هر سه ویژگی را داشته باشد. یا این­که یک گره فقط می‌تواند تند یا شل یا کند باشد. مثلا برای گره کند مجموعه­ای از آلات مشخص وجود دارد. زوایای مشخصی بین هرکدام از اضلاع این آلات وجود دارد. این آلات در کنار هم ترکیب می­شوند و گره نهایی را شکل می­دهند. همین منطق برای گره‌های شل و تند نیز وجود دارد. اگر به بررسی آلات یک گره بپردازیم می­بینیم که گره مجموعه­ای از آلات دارد که آلات شناخته شده­ی گره‌ها هستند. برای مثال در این تصویر  در این نقطه ما یک «شش­بند» داریم و یک «پنج» را هم در این نقطه می­بینیم. از روی پنج­ها و زوایای آلت‌ها به راحتی می­توان تشخیص داد که گره­ها در کدام گروه قرار می­گیرند.
ویژگی روش ترسیم سنتی گره یکی زمینه­ی آن است و دیگری خط رمز. وقتی خط رمز را ترسیم می­کنیم، تازه می­توانیم که گره را طراحی کنیم. گره­های مختلف با خطوط رمز مختلف شکل می­گیرد.
 
حال روش ترسیم یک ام‌الگره را بر اساس روش استاد معمار لرزاده بررسی می­کنیم و جلو می­رویم تا ببینیم که چه­طور یک گره ترسیم می­شود. برای شروعاز کنج عرض بستر مورد نظر یک زاویه را استخراج می­کنند. زاویه را به پنچ قسمت تقسیم می­کنند. بعد از تقسیم شعاع استخراجی سوم را امتداد می­دهند. از تقاطع این شعاع با خط عمود رسم  شده از کنج دیگر بستر نقطه­ی D به دست می‌آید. وقتی این نقطه به­دست می­آید، چهارچوب و زمینه­ی مشخصی برای ما ایجاد می­شود. این چهارچوب و آن زمینه به­وسیله­ی بعضی از تناسبات به دست می­آید که از روش­های ترسیم استخراج شده­است. یعنی ما نمی­توانیم روی هر مستطیلی گره ایجاد کنیم. گره باید براساس تناسبات روش ترسیم ایجاد گردد. بعد از ترسیم زمینه، یک خط رمز را ترسیم می­کنیم. ویژگی روش ترسیم سنتی گره یکی زمینه­ی آن است و دیگری خط رمز. وقتی خط رمز را ترسیم می­کنیم، تازه می­توانیم که گره را طراحی کنیم. گره­های مختلف با خطوط رمز مختلف شکل می­گیرد. مثلا برای رسم خط رمز همین گره ام­الگره، خط رمز عمودی­ای که از مرکز استخراج شده را داریم. بعد از استخراج این خط رمز دوایری ترسیم می­شود که از این خطوط می­گذرد و تعدادی نقطه به­وجود می­آید. این نقاط را به صورت یکی­در میان شماره­گذاری می­کنیم. در مرحله­ی بعد نیز به همین روال عمل می­کنیم و بعد از آن، نقاط را به هم وصل می­کنیم. به­صورت یک، دو، سه. همین کار را تکرار می­کنیم تا مدول پایه گره به­دست بیاوریم. بعد از این­که این مدول پایه به­دست آمد، این تصویر را از چهار طرف بازتاب می­دهیم و این بازتاب هم محوری است و هم مرکزی. در نهایت یک گره ام­الگره ایجاد می­گردد. در وسط این گره یک شمسه­ی ۱۰ افتاده است و در گوشه­ها هم باز همین شمسه­ها تکرار می­شود. آلات معروف گره هم در وسط قرار می­گیرد.
 
در سنت گره‌سازی نکته‌ای که همه به آن اشاره دارند این است که گره‌های دست‌گردان و چندزمینه براساس فشرده‌گی و گشوده‌گی ترسیم می‌شود. این واژه‌ای است که ما در آثار می‌بینیم ولی خیلی متوجه نمی­شویم که دقیقا منظور آن چیست؟ من جلوتر اشاره می­کنم که مفهوم این حرف در حال حاضر چیست. تا الآن هر چه گفتیم از روش­های ترسیم سنتی بود و گره­­های سنتی را با هم بحث می­کردیم. در قسمت بعدی به روش­های جدیدی اشاره می­کنم که در آثار غربی­ها مشاهده می­شود.
 
دیدید که روش بسیار پیچیده­ای است که به ترسیم گره دست پیدا کنیم. گره­ها سنتی دسته­بندی­های متفاوتی دارند. اما نکته­ای که در گره­های سنتی هست و عنوانی که در منابع سنتی به آن اشاره شده­است و معمولا  در روش­های جدید از آن خبری نیست، گره دست­گردان یا گره چندزمینه است. در سنت به گره­هایی که شمسه­های متفاوتی داشته­ باشد، دست­گردان می­گویند. منظور از متفاوت بودن شمسه، تفاوت در عدد شمسه­ها است. برای گفتن عدد شمسه به­راحتی می­توان آن را شمرد. ۱، ۲، ۳ و ... و ۸. این یک شمسه­ی ۸ است. این شمسه­ی وسطی چند است؟ بشماریم. ۱، ۲، ۳، و ...و ۲۰. یک شمسه هم در این گوشه می­بینیم. ما در این گره چند شمسه داریم با درجه­ی متفاوت که همه­گی یک گره کلی را تشکیل می­دهند. این گره، بسیار ویژه­ای است. به­همین سادگی به آن نگاه نکنید. روش ترسیم آن بسیار سخت است. در این گره هرچه به وسط نزدیک می­شویم آلت­های گره بزرگ­تری داریم و وقتی به گوشه­ها می­رسیم، آلت­های گره مقداری کوچک­تر می­شود و به هم می­پیوندد. ترسیم این کار بسیار دشوار است. در سنت گره‌سازی نکته‌ای که همه به آن اشاره دارند این است که گره‌های دست‌گردان و چندزمینه براساس فشرده‌گی و گشوده‌گی ترسیم می‌شود. این واژه‌ای است که ما در آثار می‌بینیم ولی خیلی متوجه نمی­شویم که دقیقا منظور آن چیست؟ من جلوتر اشاره می­کنم که مفهوم این حرف در حال حاضر چیست. تا الآن هر چه گفتیم از روش­های ترسیم سنتی بود و گره­­های سنتی را با هم بحث می­کردیم. در قسمت بعدی به روش­های جدیدی اشاره می­کنم که در آثار غربی­ها مشاهده می­شود.
 
در این تصویر به روش یکی از پژوهش­گران معاصر، کاپلان که پژوهش‌ش را در سال 2002 ارائه کرده است می­پردازیم. این کار براساس پژوهش­های افراد قبلی انجام گرفته­است. به­طور کلی روش او این طور است که یک بستر بی­کران را در نظر می­گیرد. مجموعه‌ای از الگوهای ثابت که از آثار گذشته خارج کرده و منطق پشت آن نیست و تصاویر آن را از گره­های موجود استخراج کرده­است را روی سطح گسترده می­کند. بعد از این که این الگوها پهن شد، شروع می­کند با مجموعه­ی دیگری از الگوها که به نام Star و Rosette معرفی می­کند این الگوها را پر می­کند. او می‌تواند این چندضلعی را که در تصویر می­بینید با یک Rosette و یک Star پر کند و کل سطح را به یک گره پیچیده تبدیل کند. این روشی است که نرم­افزار آن هم توسط کاپلان تولید شده است و به صورت رایگان روی وب گذاشته­است. البته کاپلان روش دومی هم برای کار خود ذکر می­کند. روشی است که براساس «زاویه­ی در تماس»، گره را شکل می­دهد. دوباره همان چندضلعی­های پایه­ای و در تماس، را روی سطح می­اندازد و از وسط هرکدام از این ضلع­ها یک زاویه استخراج می­کند. مثل این زاویه که در تصویر می­بینید. این زوایا وقتی استخراج می­شود سطح را به یک گره پیچیده تبدیل می­کند. روش بسیار ساده است. البته بعدها این را توسعه داده ­است. گفته‌است اگر این دو از هم فاصله بگیرند گره­های پیچیده­تری تولید می­شود. این یکی از کارهایی است که انجام داده­است. این همان Polygon in Contact (چندضلعی‌های در تماس) اولی هست که آن را برمی­دارد و زاویه­ی 22.5 را استخراج می­کند و با این کار سطح را به یک گره پیچیده تبدیل می­کند. مثلا در این شکل، زاویه مورد نظر 45 درجه است. در بعدی هم باز زاویه تغییر می­کند. هرچه این گره­ها باز و بسته شود تولید گره­های بیش­تری می­کند. این دو روش، روش­هایی بود کاپلان ارائه داده است.
 
روش­ها و افراد دیگری هم هستند که درباره­ی ساخت گره پژوهش کرده­اند. فرد دیگری که درباره­ی ترسیم گره­ها کار کرده آقای بودنر است. روشی که ایشان ارائه می­دهد به این صورت است که مجموعه­ای از Rosetteها را با فاصله­های مختلف در کنار هم قرار می‌دهد. بعد از قرار دادن این Rosetteها کنار یک­دیگر با روش استنتاجی خودش و به نوعی که به ما الگو نمی‌دهد، می­گوید که برای ترسیم این گره باید این کار را انجام دهیم. روش‌ش عام نیست. روشی خاص برای گره­های خاص است. نحوه­ی اتصال این مجموعه را به یک­دیگر و شکل گرفتن گره نهایی را می­گوید. این روش، خیلی عمومی نیست. فقط برای گره­های خیلی خاص می­توان آن را به کار برد. روش بعدی که در حال حاضر به آن اشاره می­شود روش آقای بونر است. ایشان براساس فرض گره­در­گره‌ای که ما در سنت گره‌سازی خودمان داریم، یک بستر را به چند ضلعی­های در تماس با هم تبدیل می­کند، و با استخراج کردن زاویه از روی هر­ضلع، شروع به تبدیل سطح به یک گره می­کند. این خیلی به کاری که آقای کاپلان انجام داده­است شباهت دارد. ولی با این تفاوت که ایشان فهمیده­اند که گره­های اسلامی پیچیده­تر از این حرف­ها است. که به سادگی روش کاپلان بتوان آن­ها را تولید کرد.
 
حال بیایید دوباره مقایسه کنیم. گره­هایی که در این تصویر می­بینید به نظر، هر دوی آن­ها پیچیده و خاص هستند. ولی وقتی در گره سمت راست دقت می­کنید می­توانید یک الگوی مشخص و منظمی را پیدا کنید. یعنی شمسه­هایی را می­بینیم که با فواصل مشخص درحال تکرارشدن هستند. آلات گره کاملا مشخص است. و در همه­جا به صورت بافتی است که در حال تکرار شدن است.  این گره را می­توانید از هرطرف که بخواهید تا بی­نهایت ادامه دهید . ولی گره سمت چپ متفاوت است. گره­ای است که به روش سنتی ترسیم شده­است. در این گره یک شمسه­ی ۲۰، در وسط داریم و در کناره­ها هم شمسه­های متفاوت با درجات مختلف وجود دارد. شاید تفاوت این دو برای ما درک نشود. چون تمامی این شمسه­ها در سطوح مسطح، در حال شکل‌گرفتن هستند. وقتی حساسیت این بحث درک می­شود که این گره­ها به روی سطوح غیر مسطح برده شود.
ما به این نتیجه رسیدیم که این تغییر درجه و شمسه­ها و کنار هم نشاندن آن­ها به دلیل این بوده­است که در سنت برای این­که بتوانیم سطوح غیر مسطح را پوشش دهیم، از درجات متفاوت شمسه­ها استفاده می­کردیم و بر­اساس انحنای سطوح درجه­ی شمسه­ها، تغییر پیدا می­کرد. این همان چیزی است که کاپلان به زبان دیگری آن را بیان می­کند ولی ما در سنت طراحی گره­های‌مان با مجموعه­ای روبه­رو هستیم که برای طراحی و ترسیم گره­ها بر روی سطوح منحنی این کار را انجام می­دادند. بدون این‌که روش­های علمی و ترسیماتی آن بیان شود. این کار خودبه‌خود انجام می­شده­است.
 
در غرب نرم­افزارهای بسیاری ایجاد شده­است که بتواند یک بافت را روی سطوح غیر مسطح بیاندازد. مثلا فردی به نام دانهام تولیدکننده­ی الگوریتم­هایی است که بتوانند تکسچر و بافت و الگوی مسطح مشخصی را، روی سطوح غیر مسطح بیاندازد. مثل هذلولی‌ای که در شکل کناری می­بینید. می­بینید وقتی که یک گره منظم و منتظم می­خواهد روی سطح غیر مسطح قرار بگیرد، براساس تنش­هایی که به آن وارد می­شود الگوی آن از فرم عادی خارج می­شود و دیگر، آن خطوط صاف را درشکل نمی­بینیم. خطوط منحنی ایجاد می­گردد. این کار نیازمند یک الگوریتم خیلی پیچیده است که بتواند این کار را انجام دهد.
 
کاپلان با همکاری سالسین، تلاش کردند تا الگوهای خودشان را روی سطوح غیر مسطح بیاندازند. اتفاق جالبی افتاد. مثلا آن­ها می‌خواستند همان الگوی قبلی را روی یک سطح کروی بیاندازند. در این تصویر یک شمسه است که عدد آن‌را می­شماریم. ۱، ۲، ۳ و ... و ۱۲. یک الگوی شمسه­ی ۱۲ روی این سطح است. وقتی این الگو روی یک سطح کروی می­افتد چه اتفاقی رخ می‌دهد؟ تبدیل می­شود به یک شمسه­ی ۱، ۲، ۳ و ... ۹. به یک شمسه­ی ۹ تبدیل می­شود. خیلی عجیب است. کاپلان به این نتیجه رسید که هیچ راهی وجود ندارد. اگر بخواهد یک الگوی هندسی را روی یک سطح غیر مسطح و منحنی بیاندازد، باید شمسه را عوض کند. این دست­آوردی است که وقتی کاپلان خواست یک گره را روی یک سطح منحنی بیاندازد  به آن رسید. به عبارت دیگر تغییر درجه­ی شمسه. وقتی این کار را بر روی یک منحنی دیگر مثلا هذلولی انجام داد به شمسه­ی ۱۴ رسید. یعنی دوباره درجه­ی شمسه تغییر کرده­است. کاپلان در نهایت به این نتیجه رسید که براساس این اتفاق، در گره­های اسلامی، وقتی آن­ها را روی منحنی می­اندازیم باید درجه­ی شمسه تغییر کند. باید براساس انحنای سطح، درجه شمسه تغییر پیدا کند. این نکته­ای است که کاپلان به آن اشاره می­کند و می­رود. و البته خیلی هم برای او مهم نبوده­است.
 
بحثی که پیش­تر مطرح کردم بحث گره­های دست­گردان و چندزمینه یادتان هست؟ این از سنت معماری و گره­ها برای ما مانده­است. ما دیده­ بودیم که گره­های دست­گردان درجه­های متفاوتی از شمسه­ها را کنار یکدیگر می­نشانند. ما به این نتیجه رسیدیم که این تغییر درجه و شمسه­ها و کنار هم نشاندن آن­ها به دلیل این بوده­است که در سنت برای این­که بتوانیم سطوح غیر مسطح را پوشش دهیم، از درجات متفاوت شمسه­ها استفاده می­کردیم و بر­اساس انحنای سطوح درجه­ی شمسه­ها، تغییر پیدا می­کرد. این همان چیزی است که کاپلان به زبان دیگری آن ­را بیان می­کند ولی ما در سنت طراحی گره­های‌مان با مجموعه­ای روبه­رو هستیم که برای طراحی و ترسیم گره­ها بر روی سطوح منحنی این کار را انجام می­دادند. بدون این‌که روش­های علمی و ترسیماتی آن بیان شود. این کار خودبه‌خود انجام می­شده­است.
در این گفتار برآن بودیم که بگوییم که در ایجاد گره بین روش سنتی و روش نوین تفاوت وجود دارد. این تفاوت­ ماهیتی است. روش‌های سنتی روش­هایی هستند که به زمینه توجه می­کنند درحالی که روش­های جدید زمینه را مدنظر قرار نمی­دهند. ما اگر بخواهیم روی یک سطح غیر مسطح یک گره را ترسیم کنیم حتما باید از گره­های دست­گردان استفاده کنیم. انگار که گره­های دست­گردان در معماری سنتی اساسا برای سطوح غیرمسطح ایجاد شده­است.
 
در این گنبد، که گنبد مسجد جامع ساوه است ، با تغییر درجه­ی شمسه­ها مواجه هستیم. هرچه از پایین به سمت بالا می­رویم چون انحنا در حال تغییر کردن است و نیاز به این دارد که گره، گره فشرده­تری شود، می­بینیم که شمسه­های گره تغییر می­کند و هرچه به بالا می­رسد شمسه­ها درجات پایین­تری دارند. تصویر دیگر مقبره­ی شاه­نعمت­الله­ولی در ماهان کرمان است. این گره هم بسیار ویژه است. ابتدا از یک شمسه با درجه­ی پایین­تر شروع می­شود، بالا می­رود و به شمسه­ی بزرگ­تری می­رسد و ادامه پیدا می­کند و به شمسه­ی ۵ می­رسد و درنهایت به شمسه­ی انتهایی در راس گنبد می­رسد. این گره، گره­ای است که دو ردیف دارد. یک ردیف در وسط و ردیف دیگر در کنار. در این دو می­توانیم همین رفتار را ببینیم. یعنی شمسه در حال تغییر کردن است. چنین سنتی فقط در ایران نیست. ما با گره­سازی در تمامی تمدن و جهان اسلام مواجه هستیم. تصویر گنبد جامع بارسای در قاهره خوب این مساله را نشان می‌دهد. این هم، همان تغییر درجه­ی شمسه براساس انحنا را دارد و از همان الگو پیروی می­کند. یا گنبد مسجد سلطان قایتبای در قاهره. این هم دوباره با همین فرض یک گره چندزمینه و یک گره دست­گردان را طراحی کرده­است و بر روی سطح منحنی انداخته‌است. این اتفاق فقط در سطوح خارجی گنبد نمی­افتد. سطوح داخلی هم در سنت معماری با گره­ها پر شده­است. می­بینید که زیر گنبد مسجد جامع یزد چون بسیار به نیم کره شبیه است، برای ایجاد گره در زیر آن از شمسه­هایی استفاده شده‌است که این شمسه­ها به ترتیب و یکی­یکی درجه­شان کم می­شود. پیوستار دقیقی در آن وجود دارد که نشان می­دهد شمسه­ها به صورت خطی در حال تغییرکردن هستند. و این کار بسیار ویژه است. در این تصویر هم کاملا شمسه­های آن را می­بینید که چه طور در حال تغییر کردن است  و با یک انحنا به شمسه­ی ۲۴ میانی می­رسد.
 
در این گفتار برآن بودیم که بگوییم که در ایجاد گره بین روش سنتی و روش نوین تفاوت وجود دارد. این تفاوت­ ماهیتی است. روش‌های سنتی روش­هایی هستند که به زمینه توجه می­کنند درحالی که روش­های جدید زمینه را مدنظر قرار نمی­دهند. ما اگر بخواهیم روی یک سطح غیر مسطح یک گره را ترسیم کنیم حتما باید از گره­های دست­گردان استفاده کنیم. انگار که گره­های دست­گردان در معماری سنتی اساسا برای سطوح غیرمسطح ایجاد شده­است.
 
-----------
سوالات و نظراتی که در جلسه ارائه از جانب مخاطبین مطرح شد:
 
راجع به اسم آتلیه­ی خود به دوستان توضیح دهید؟
 
کسرایی: پنج­اوهفت نام یک قوس ایرانی است. روشی است که یک قوس ایرانی را ترسیم می­کنند و در معنا عبارت‌ست از دو جز پنج و اوهفتن که در فارسی قدیم به معنای روزن و گشودن می‌باشد. ما از اسم این قوس برای آتلیه خود استفاده کردیم. خیلی پیچیدگی خاصی هم ندارد. البته پنج‌او­هفت به پنجاه‌و‌هفت هم نزدیک است.
 
گره­های سنتی از کجا آمده­اند و آیا گره­هایی که در کارهای مدرن دیدیم همان گره­های سنتی هستند یا نه؟
 
کسرایی: خیلی دقیق نمی­توانیم بگوییم که گره­ها از کجا آمده­اند و گره‌سازی از چه قرنی شروع شده­است. حتی شک و بحث است که آیا این گره­ها محصول کار ریاضی­دانان مسلمان است یا معماران مسلمان؟ البته باید تاریخچه­ی آن بررسی شود. ما شاهد فاصله‌ای در قرن چهارم و پنجم اسلامی از حضور ریاضی­دانان هستیم و روش­ها و آثار و هنرها را نیز اگر جمع‌آوری کنیم بیشتر آن‌ها حدودا برای قرن 8 و 9 هجری هستند. مشخص نیست که این روش را ابتدا ریاضی­دانان کشف کرده­اند و ریاضی­دانان آن را ترویج داده­اند یا خود معماران بوده­اند که آن را ابداع کرده­اند. در هر صورت، در این ارائه این موضوع اهمیت ویژه­ای ندارد. بیشتر دنبال این بودیم که ببینیم ارتباط ما در حال حاضر با گره‌سازی و گره­های اسلامی چیست؟ دنبال چه هستیم؟ چه­طور می­توانیم بسازیم؟ چه­طور می‌توانیم گره­ها را ترسیم کنیم؟ و در کل امروزه بتوانیم دوباره از آن استفاده کنیم.
 
تعریف جامعی از گره ارائه بدهید
 
کسرایی: گره‌های سنتی اسلامی دو ویژگی مهم دارد. اول این که الگوهای هندسی پیچیده­ای هستند که روش ترسیماتی مشخص دارند. یعنی ما گره­ها را براساس روش ترسیم‌شان می­شناسیم. و دوم اینکه آلات مشخص دارند که با آن نیز شناخته می‌شوند. خارج از این دو مورد دیگر گره­ها تعریفی ندارند. شاید بخواهیم در پس‌زمینه­ی هریک از این گره­ها یک فلسفه­ای را بدانیم ولی خوب، من آشنایی ندارم و نمی­خواهم وارد این بحث­ها شوم. چون آن گونه بحث­ها را سودمند نمی­بینم.
 
چون گره بیشتر در معماری است و شما به آن شناخت دارید به راحتی تصوری از آن دارید. به نظرم توضیح بیش­تری بفرمایید تا دوستانی که آشنایی ندارند نیز بفهمند.
 
کسرایی: شما گفتید که گره فقط برای معماری است. اما من در صحبت­های اول خود گفتم که گره چیزی نیست که فقط در معماری دیده­شود. در تمام هنرها شاهد گره هستیم. فقط معماران نبودند که گره را طراحی می­کردند. چون در مملکت و سرزمین اسلامی، معماری جای‌گاه ویژه‌ای داشته و در طول زمان نیز پایدارتر از سایر هنرها بوده است و می‌توانستند آن را حفظ کنند و برای ما آثار آن، تا به امروز باقی مانده است برای همین خیلی به آثار معماری می­پردازیم. در صورتی که گره­ها در تمام حوزه­ها وجود داشته است و حتی در مینیاتورها هم گره را می­بینیم.
 
نوریان: راست می­گویید. برای ما موضوع خیلی بدیهی است. یک الگوی هندسی است. در تمامی هنرهای سنتی اگر دقت کنید، حتی در هنر قوم مایا می‌بینید که هنرمند سنتی علاقه ندارد زمینه‌ای را رها کند. سطحی داشته باشد و در آن کاری نکند. از حاشیه­ی کتابت خود تا قلم­دانی که طراحی می­کند،تا فانوسی که در خانه دارد، حتی ظرفی که از آن استفاده می­کند علاقه ندارد که مانند نگاه مدرن و مینی­مال سطحی را به راحتی رها کند. در نگاه سنتی این را اصطلاحا خرد می­کرده‌اند یعنی به واسطه نحوه ساخت یا تصویرپردازی آن را به قسمت‌های کوچک‌تر افراز می‌کرده‌اند. گاهی با عناصر فلورال این اتفاق می­افتاد. در خیلی از هنر­های سنتی دیده شده ­است. روی پارچه­ها و ... تا معماری و سطوح آن. در هنر اسلامی بیش­تر به این دلیل می­گویند که این هنر شروع‌ش از معماران بوده که حتی وقتی در مینیاتور هم نگاه می­کنیم بیش­تر سطوح معماری را از گره پر می­کنند. ممکن است قاب اصلی کتاب، دور خود گره داشته باشد ولی بین آن با خطایی و اسلیمی پر شود.  این افراد با استفاده از این الگوی هندسی که ما امروزه می‌دانیم خیلی پیچیده است و زمینه­ی هندسی و ریاضی دارد این سطوح را پر می­کردند. موضوع را این‌قدر ساده ببینیم. گره عنصری است که برای خرد کردن سطوح در همه­ی صنایع بشری انسان کهن استفاده می­شده­ است. به طور ویژه گره­های اسلامی از ویژگی­های خاصی برخوردار هستند که آلات خاصی دارند و هندسه­ی خاصی، که مطرح شد. مثلا شاید شما خطوط بسیار روان و آزادی در هنرهای مایا ببینید. حتی هنرهای هندوستان و حتی دوره­ی ایلخانی کشور خودمان. ممکن است در یک عنوان کلی به این خطوط روان هم گره بگوییم . ولی ما به آن­ها گره نمی­گوییم. به آن‌ها می­گوییم الگوهای سنتی تمدن­های دیگر. که  خود کشور ما، در جهان اسلام دارای الگوهای متفاوت زیادی است. بخشی از این الگوها که هندسه­ی دقیق ترسیمی دارد و آلات مشخص در آن به کار گرفته­می­شود را به عنوان گره محسوب می‌کنیم.
 
علت نام­گذاری این گره­ها به نام­های تند و کند و شل چیست؟
 
کسرایی: نکته­ای که به نظرم می­رسد زوایای این گره­ها است. زاویه وقتی خیلی تند می­شود به آن گره تند می­گویند. وقتی باز می­شود به آن گره شل می­گویند. بین این دو هم، یعنی وقتی که نه تند باشد و نه شل به آن کند می­گویند.
 
معماران سنتی از کجا می­فهمیدند که چه الگویی را روی چه گنبدی باید ارائه بدهند؟ آیا آزمون خطا می­کردند یا حساب شده بود؟
 
کسرایی: این بحثی است که در مقاله­ی بعدی به آن پاسخ خواهیم گفت.
 
آیا کارهای نقاش و گرافیست معاصر «اشر» را بررسی کردید؟
 
کسرایی: نه. این افرادی که از آن­ها در ارائه نام بردم بیشتر پژوهش­گر هستند. خیلی هنرمندان نبودند. مثلا کاپلان یک برنامه­نویس است. نرم‌افزار تولید می­کند. به هنر علاقه داشته و به ریاضی هم بسیار مسلط بوده­است و شروع به انجام این کارها کرده است. در غرب بیشتر پژوهش­گرها هستند که روی این مسائل کار می­کنند.
 
نوریان:  همین امروز هم ممکن است ما از گره شروع کنیم. ترسیم کنیم. نقاشی کنیم یا حتی بنایی با آن بسازیم. اما کسی دیگر درباره‌ی گره‌های اسلامی پژوهش­گری می­کند، افرادی که اسم آن­ها برده شد مطالعات دقیق ریاضی انجام می­دهند. آقای کاپلان صفحه­ها مقاله، برنامه­نویسی و فرمول­ها برای کاری که می­کند دارد. اشر یا خیلی از هنرمندان دیگر تحت تاثیر جهان اسلام یا تحت تاثیر سنت­هایی که در اقوام دیگر دیده­اند خیلی کارها­ ممکن است بکنند. حتی ممکن است عین گره را ترسیم کنند. اما چه قدر هندسه­ی پنهان را می­شناسند؟ ما از افرادی نام بردیم مثل ماهرالنقش، مثل شعرباف، لرزاده، ابو­الوفا، کوینانی، افرادی از خودمان که این افراد گره را می­شناختند و برای آن ترسیم دقیق هندسی ارائه داده­اند. و افرادی از آن طرف مثل بونر، بودنر، کاپلان و ... که خیلی اسم دیگر وجود دارد و باید خلاصه می­کردیم و قبل از آن هم گرانبوام، شپرد، هانکین و ... که همه‌ی این افراد در حقیقت بر روی هندسه­ی دقیق گره کار کرده­اند. بحث پژوهش­گرانه بود. درست می­گویید. خیلی از هنرمندان از گره‌ها استفاده می­کنند. 
 
به گره‌های ختایی در این ارائه نپرداختید. در حالی که هندسه پیچیده و پنهانی در آن‌ها وجود دارد. چرا؟
 
نوریان: گره ختایی را ما به عنوان گره محسوب نمی­کنیم. اگر هم بگوییم، تلویحی است. به آن­ها الگوهای ختایی می­گویند. به دلیل این که آن­ها به صورت دست آزاد طراحی می­شدند.  حتی هنرمندی که امروزه روی کار آن تحلیل می­شود و نقطه چین می­کشیم و می‌بینیم که این اثر در یک منحنی­ای قراردارد که مثلا می­تواند برمبنای تناسبات عدد نپر تفسیر شود، او این را دست آزاد طراحی کرد‌ه‌است. ممکن است شما در یک سیاه­مشق خطاطی، هم بتوانید هندسه­ی پنهان پیدا کنید. کما­ این که در تابلوی شام آخر داوینچی هم هندسه­ی پنهان وجود دارد و این هندسه حتی خیلی دقیق است. ولی هنرمند این کار را دست آزاد طراحی می‌کند و روش‌های هندسی پشت آن نیست، ببینید در معماری حتما این آلات را می­سازند. و چون می­سازند حتما قالب می­زنند. و اصلا چرا گره­ها آلات دارند؟ برای اینکه می­خواهند ساخته­شوند  و به صورت مدولار این آلات باید بتوانند قالب­گیری شوند. این گل باید ریخته شود و باید پخته شود و بتوان روی آن کار کرد. از این جهت ما به این بخش که دارای هندسه­ی دقیق است گره می­گوییم. ما الگوهای ختایی، الگوهای اسلیمی و گفتم الگوهای فلورال اقوام دیگر که حتی اسلیمی نیستند ولی حتما هندسه دارند را الگو می نامیم نه گره.
 
دو سوال داشتنم. اول آن‌که آیا در پژوهش خود در کنار هندسه به تاثیرات رنگ‌ها و تغییر آن‌ها در بستر گره‌ها و تاثیرات روانی یا معنایی آن‌ها در گره‌ها نیز پرداخته‌اید؟ سوال دوم آن که به تفاوت میان گره‌های مختلف در زیر گنبدهای مختلف نیز پرداخته‌اید؟ مثلا آیا گره‌ای که در زیر جامع یزد می‌بینیم با گره‌ای که در گنبد مسجد خان شیراز هست تفاوت‌هایی ندارد و این از کجاست؟
 
نوریان: در مورد سوال اول باید بگویم که این پژوهش دنبال یک جمله­ی کلیدی مشخص و یک حرف است. ما هیچ‌گونه نگاه معنایی، یا روان­شناسانه -که این سوال مبتنی بر این دو نوع نگاه است-، معناگرایی در شناخت رنگ یا تاثیرات بصری و روانی، در این پژوهش نداشتیم. صرفا به صورت محتوایی به موضوع گره و هندسه­ی آن و چه نسبتی دارد با زمینه که این را به عنوان راز گره اسلامی در مقابل گره­ای می‌دانیم که امروز می­شناسیم. ما به این برخورد کردیم که در جهان غرب و در دانش­‌جویان و در خود ما به این مشکل پی بردیم که نمی­شناسیم. فکر می­کردیم که ترسیم این­ها یعنی همان گره. ولی آرام با روند مطالعه­ای که داشتیم فهمیدیم که گره اسلامی تفاوتی دارد که آن­ را به عنوان­ راز آن می­دانیم. این تفاوت همان توجه به زمینه و بستر است و از نظر هندسی هم فقط به برررسی آن پرداختیم. در نتیجه وارد این گونه مطالعات نشدیم.
 
اما در مورد سوال دوم تمام حرف این­جا هم همین است. یعنی این­که جهان اسلام گره را بر مبنای زمینه طراحی می­کرده­است و چون تقریبا در معماری گره جامع­الجمع هندسه است، و فارغ از الزامات معماری شبیه فضا­سازی کاربردی یا سازه، ناب هندسه و هندسه ناب این گره را شکل می­دهد، اتفاقا دقیقا برگرفته از زمینه است. در سطوح 2 بعدی دیدید. زمینه­ای که در مربع هست و گره کاملا با توجه به گوشه­ها و اضلاع مربع، شکل می­گیرد و شروع می­شود. یک شمسه به چند شمسه می­رسد و بی­کران نیست. نمی­شود آن را هرجایی برید. براساس زمینه­ی خاص خود شکل گرفته­است. گاهی روی پنج­ضلعی شکل می­گیرد. گاهی روی ستاره شکل می‌گیرد. این اتفاقات در زمانی است که مسطح است. در زیر گنبدها هم چیزی که ما در این مقاله مورد نظرمان است بر اساس انحنای این گنبد­ها است. گاهی ممکن است بر اساس هندسه­ی گنبد باشد، در اکثر آن­ها، چون انحنا در سطح گنبد چه بیرونی و چه درونی عوض می­شود و انحنای ثابتی ندارد، در یک سطح منحنی نشسته­اند. اما چون انحنا در طول گنبد تغییر می­کند ما تغییر این انحنا را بر گره به عنوان وجه تمایز گره اسلامی و سنتی با گره امروزی می‌بینیم. اگر بگوییم نمونه­ی خان شیراز، نمونه­ی ماهان کرمان، نمونه­ی جامع یزد و هرکدام از این‌ها، از همین منظر با هم متفاوت هستند. اگر در مسجد جامع یزد دقت کرده باشید به خاطر انحنای خاصی که گنبد داخلی دارد، یک نمونه­ی واقعا یکتا است. این کار پیوستار یک گره است که با شماره­های متناوب عوض می­شوند و یکی­یکی عوض می­شوند و نشان از تغییر تدریجی شیب گنبد دارند. اگر کلیت این نظریه را قبول کنیم که براساس انحنا تغییر می­کند. این نمونه منحصربه­فرد است. در ماهان کرمان دیدیم که شمسه­ها تغییرات‌شان جهشی است ولی باز هم براساس انحنا است. در ساوه هم همین موضوع را دیدیم. مبنای ما در این بررسی انحنای سطح است.


کلمات کلیدی مرتبط:
بخشی از مطلب , ,کسانی که در ایران به­دنیا آمده­اند و در ایران زندگی کرده­اند امکان ندارد که گره­ها را در بناهای مختلف ندیده­باشند. پس احتمالا همه­ی شما گره­ها را دیده­اید و با آن آشنایی بصری دارید. گره­ها، الگوهای هندسی بسیار پیچیده­ای هستند که در هم­دیگر گره خورده‌اند و یک بستر را می­پوشانند. معمول,
مقالات مرتبط در این دسته
دانلود پاورپوینت ,بررسی جامع معماری گنبد
دانلود پاورپوینت مدرسه و مسجد آقا بزرگ
پاورپوینت بررسی نقوش هندسی در معماری ایرانی
دانلود پاورپوینت تفاوت باغ های , ژاپن و باغ های ایران
دانلود هنرهای و عناصر معمارى ایران در دورهٔ اسلامى
دانلود پاورپوینت مفاهیم معماری مذهبی
دانلود بررسی هنرهای معمارى ایران در دورهٔ اسلامى
پاورپوینت معماری در جهان اسلام
پروژه مسجد شیخ لطف الله (پروژه درس آشنایی با معماری اسلامی) .ppt &doc
پروژه هنر و معماری اسلامی در ایران و آسیای مرکزی (پروژه درس آشنایی با معماری اسلامی) . doc
پاورپوینت مساجد دوره اسلامی (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت آرامگاه ها و زیارتگاه ها (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت طاق و قوس و گنبد درمعماری اسلامی (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت کاخ ها (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت کاروانسراها (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت مدارس (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت مساجد (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
پاورپوینت اصول معماری ایرانی (استاد پیرنیا) (آشنایی با معماری اسلامی) .ppt
دانلود تحقیق تاریخچه کاشی و کاشیکاری
دانلود تحقیق آشنایی با معماری اسلامی